De Gispen 412 en Gispen 413 behoren tot de bekende fauteuils uit de geschiedenis van het Nederlandse meubeldesign. Wie een oudere Gispen fauteuil bezit, vraagt zich regelmatig af welk model er precies in huis staat. De 412 en 413 hebben duidelijke overeenkomsten, waardoor het verschil op een foto niet altijd onmiddellijk zichtbaar is.
Toch zijn er kenmerken waarmee de modellen van elkaar kunnen worden onderscheiden. Vooral de afmetingen, verhoudingen en uitvoering van de fauteuil zijn belangrijk. Wanneer een exemplaar in het verleden opnieuw is gestoffeerd of aangepast, kan het herkennen van het oorspronkelijke model wat lastiger worden.
De oorsprong van de Gispen 412 en 413
Willem Hendrik Gispen speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van het Nederlandse modernistische meubeldesign. Het bedrijf dat hij in 1916 oprichtte, experimenteerde later veel met staal en industriële productiemethoden. In de jaren dertig ontstonden verschillende fauteuils waarin een metalen buisframe werd gecombineerd met comfortabele beklede delen.
De Gispen 412 werd in 1934 ontworpen en groeide uit tot een van de herkenbare fauteuils uit het Gispen-archief. De Gispen 413 komt uit dezelfde periode en volgt een vergelijkbare ontwerpgedachte. Daardoor hebben de twee modellen een duidelijke familiegelijkenis.
Het belangrijkste verschil zit in de afmetingen
Een belangrijk onderscheid tussen de Gispen 412 en 413 is de maatvoering. De Gispen 413 is in essentie een ruimere uitvoering binnen dezelfde ontwerpfamilie. Hierdoor zijn de verhoudingen anders wanneer beide modellen naast elkaar worden geplaatst.
Wanneer u slechts één fauteuil heeft, is dat verschil natuurlijk moeilijker te zien. In dat geval is het verstandig om de totale breedte, zithoogte, zitbreedte en diepte van de fauteuil op te meten en deze gegevens te combineren met foto's van het frame.
Bekijk de fauteuil altijd vanaf de zijkant
Een foto van de voorkant geeft niet altijd voldoende informatie om een 412 en 413 van elkaar te onderscheiden. Vanaf de zijkant wordt de constructie van het buisframe veel duidelijker zichtbaar. Ook de verhouding tussen het frame, de zitting en de rugleuning is vanuit deze hoek beter te beoordelen.
Maak daarom foto's van meerdere kanten wanneer u wilt achterhalen welk model u bezit. Een detailfoto van de armleuningen en een overzichtsfoto van de onderzijde kunnen aanvullende aanwijzingen opleveren.
Oude bekleding kan het model anders laten lijken
Veel Gispen fauteuils hebben een lange gebruiksgeschiedenis. Het is daarom goed mogelijk dat een Gispen 412 of 413 in het verleden al opnieuw is bekleed. Een andere stof, dikkere vulling of gewijzigde afwerking kan de oorspronkelijke verhoudingen optisch veranderen.
Ga bij het identificeren van het model daarom niet uitsluitend af op de huidige bekleding. Het metalen frame en de oorspronkelijke constructie geven doorgaans meer informatie over het type fauteuil.
Controleer ook de vulling van een vintage Gispen
Bij een oudere Gispen fauteuil kan de buitenzijde er nog redelijk uitzien terwijl de vulling zijn oorspronkelijke eigenschappen gedeeltelijk heeft verloren. Een zitting kan zachter worden, de rug kan minder ondersteuning geven en het zitcomfort kan na jarenlang gebruik veranderen.
Wanneer de fauteuil opnieuw wordt gestoffeerd, is dat een geschikt moment om ook het binnenwerk te beoordelen. Afhankelijk van de staat kunnen delen van de vulling worden hersteld of vernieuwd voordat de nieuwe bekleding wordt aangebracht.
Welke stof past bij een Gispen 412 of 413?
De keuze van de meubelstof heeft veel invloed op de uiteindelijke uitstraling. Voor een klassieke uitstraling kan worden gekozen voor een hoogwaardige wollen meubelstof met een rustige structuur. Wie de fauteuil juist een opvallender karakter wil geven, kan kiezen voor een uitgesproken kleur of een andere structuur.
Het is verstandig om niet alleen naar de kleur te kijken. Slijtvastheid, structuur, onderhoud en de manier waarop een stof zich rond de vormen van de fauteuil laat verwerken zijn eveneens belangrijk bij de keuze.
Een Gispen 412 of 413 opnieuw laten stofferen
Heeft u een Gispen 412 of 413 waarvan de stof of het leer versleten is? Dan kan herstofferen een manier zijn om de fauteuil opnieuw jarenlang te gebruiken. De oude bekleding wordt verwijderd, waarna de staat van de onderliggende materialen kan worden bekeken.
Bij het opnieuw stofferen kan rekening worden gehouden met het oorspronkelijke karakter van het ontwerp. U kunt kiezen voor een ingetogen bekleding die aansluit bij de klassieke uitstraling, maar ook voor een eigentijdse stof waarmee de fauteuil een heel andere uitstraling krijgt.
Restauratie met aandacht voor het oorspronkelijke ontwerp
Bij een designfauteuil zoals de Gispen 412 of 413 is zorgvuldig werken belangrijk. Het karakter van deze modellen wordt niet alleen bepaald door het stalen frame, maar ook door de verhouding tussen frame, bekleding en vulling. Een verandering in de dikte of vorm van de beklede delen kan invloed hebben op het totale uiterlijk.
Daarom bekijken wij bij een restauratie eerst de huidige staat van het meubel. Waar mogelijk houden we rekening met de bestaande vorm en constructie, terwijl versleten materialen worden aangepakt.
Laat uw Gispen 412 of 413 door ons beoordelen
Heeft u een Gispen 412 of Gispen 413 en wilt u deze opnieuw laten stofferen of restaureren? Wij kunnen u helpen met het beoordelen van de fauteuil en de mogelijkheden voor herstel. Ook wanneer u niet zeker weet welk van de twee modellen u bezit, kunt u foto's naar ons sturen.
Maak bij voorkeur foto's van de voorkant, beide zijkanten, achterkant en onderzijde. Voeg indien mogelijk de breedte, hoogte en diepte van de fauteuil toe. Aan de hand daarvan kunnen wij een betere indruk krijgen van het meubel en bespreken welke mogelijkheden er zijn voor herstoffering.
Zo kan een versleten Gispen fauteuil worden vernieuwd zonder het kenmerkende karakter van het meubel uit het oog te verliezen.
